Umami là gì? Vị cơ bản thứ 5 trong ẩm thực

Umami là gì? Đây được xem là vị cơ bản thứ 5 bên cạnh ngọt, chua, mặn và đắng, đồng thời cũng là bí quyết giúp nhiều món ăn Nhật Bản, Hàn Quốc và cả Việt Nam có hương vị khó quên. Trong bài viết dưới đây, hãy cùng tìm hiểu Umami là gì, nguồn gốc của vị Umami, những thực phẩm giàu Umami tự nhiên và cách ứng dụng chúng để món ăn trở nên tròn vị hơn mỗi ngày.

Umami là gì?

Vị Umami là một trong 5 vị cơ bản mà con người có thể cảm nhận được, bên cạnh vị ngọt, chua, mặn và đắng. Umami có nguồn gốc từ Nhật Bản được dùng để diễn tả cảm giác ngon miệng, đậm vị và hài hòa khi thưởng thức món ăn. Khác với vị ngọt của đường hay vị mặn của muối, Umami không quá nổi bật khi nếm riêng nhưng lại giúp tổng thể món ăn trở nên hấp dẫn hơn. Bạn có thể dễ dàng cảm nhận vị Umami trong nhiều món ăn quen thuộc như:

• Nước dùng hầm từ xương.
• Canh rong biển.
• Nấm hương xào.
• Bò hầm.
• Nước tương.
• Tương miso.
• Nước mắm truyền thống.

Nguồn gốc của vị umami

Đầu thế kỷ XX, giáo sư người Nhật Kikunae Ikeda đã dành nhiều thời gian nghiên cứu nước dùng dashi loại nước dùng truyền thống được nấu từ rong biển kombu. Ông nhận thấy hương vị của nước dùng này rất đặc biệt, nó không giống vị ngọt, vị mặn hay bất kỳ vị cơ bản nào đã được biết đến lúc bấy giờ. Sau quá trình nghiên cứu, ông phát hiện chính một hợp chất có trong rong biển đã tạo nên hương vị đặc trưng ấy và đặt tên cho vị giác mới là Umami. Kể từ đó, Umami dần được công nhận là vị cơ bản thứ năm và được ứng dụng rộng rãi trong ẩm thực trên toàn thế giới. Ngày nay, khi nhắc đến những món ăn có hương vị đậm đà, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến vị Umami tự nhiên từ các nguyên liệu quen thuộc như nấm, rong biển, thịt, cá hay các loại thực phẩm lên men.

Vai trò của vị Umami trong món ăn

Umami là yếu tố giúp các hương vị hòa quyện với nhau, tạo cảm giác cân bằng và dễ thưởng thức bởi ếu món ăn chỉ có vị mặn, bạn sẽ cảm thấy khá gắt hoặc nếu chỉ có vị ngọt, món ăn dễ trở nên đơn điệu. Khi có thêm Umami, các hương vị sẽ được kết nối lại, mang đến cảm giác hài hòa hơn vì thế rất nhiều đầu bếp thường ưu tiên lựa chọn những nguyên liệu giàu Umami trong quá trình chế biến.

Những lợi ích nổi bật của vị Umami

• Giúp món ăn đậm đà tự nhiên: Chỉ cần sử dụng đúng nguyên liệu, món ăn sẽ có chiều sâu hương vị mà không cần nêm quá nhiều gia vị. Một nồi nước dùng được hầm từ xương trong nhiều giờ sẽ có vị ngọt tự nhiên hơn so với việc chỉ pha nước với gia vị.
• Làm nổi bật hương vị của các nguyên liệu khác: Umami giúp chúng trở nên rõ ràng hơn chẳng hạn, khi nấu mì ramen, đầu bếp thường kết hợp nước dùng, nước tương và rong biển. Mỗi nguyên liệu đều có hương vị riêng nhưng khi hòa quyện lại sẽ tạo nên tổng thể hài hòa và hấp dẫn.
• Có thể giảm lượng muối trong một số món ăn: Nhiều đầu bếp lựa chọn bổ sung các nguyên liệu giàu Umami như nấm, cà chua hoặc nước dùng để tăng độ đậm đà cho món ăn nhờ vậy, một số công thức có thể giảm lượng muối sử dụng mà món ăn vẫn giữ được hương vị hấp dẫn.
• Mang đến cảm giác ngon miệng hơn: Một bát canh rong biển, tô mì ramen hay bát phở ngon đều có điểm chung là nước dùng đậm đà nhưng không quá mặn. Đó chính là sự khác biệt mà vị Umami mang lại khi giúp món ăn có hậu vị dễ chịu và khiến người thưởng thức cảm nhận được sự tròn vị trong từng muỗng nước dùng.

Thực phẩm tự nhiên nào chứa nhiều vị Umami?

Để dễ hình dung hơn, dưới đây là bảng tổng hợp những nhóm thực phẩm giàu vị Umami tự nhiên và cách chúng được ứng dụng trong nấu ăn hằng ngày:

Umami khác gì với 4 vị cơ bản còn lại?

Mỗi vị giác đều mang đến một trải nghiệm riêng khi thưởng thức món ăn. Vị ngọt tạo cảm giác dễ chịu, vị mặn làm nổi bật hương vị, vị chua giúp món ăn thanh hơn, còn vị đắng thường tạo chiều sâu và hậu vị đặc trưng.

Trong khi đó, Umami lại có vai trò khác biệt khi thay vì nổi bật ngay từ lần nếm đầu tiên, vị Umami giúp các hương vị hòa quyện với nhau, khiến món ăn trở nên đậm đà và cân bằng hơn. Để dễ hình dung hơn, bạn có thể tham khảo bảng dưới đây.

Ứng dụng của vị Umami trong ẩm thực

Không chỉ xuất hiện trong các món ăn Nhật Bản, vị Umami còn là yếu tố quan trọng trong nhiều nền ẩm thực trên thế giới. Mỗi quốc gia sẽ tận dụng những nguyên liệu quen thuộc để tạo nên vị đậm đà đặc trưng, từ đó giúp món ăn có chiều sâu hương vị và hấp dẫn hơn. Dưới đây là bảng tổng hợp những nguyên liệu giàu Umami và cách chúng được ứng dụng trong các nền ẩm thực phổ biến.

Mẹo tăng vị Umami tự nhiên khi nấu ăn

Nếu muốn món ăn ngon hơn mà không cần sử dụng quá nhiều gia vị, bạn có thể áp dụng một số mẹo nhỏ sau:

• Kết hợp nấm hương với các món canh hoặc món hầm.
• Thêm cà chua chín vào nước sốt hoặc món kho.
• Dùng nước hầm xương thay cho nước lọc khi nấu súp hoặc lẩu.
• Sử dụng nước tương hoặc tương miso để tăng độ đậm đà cho món ăn.
• Bổ sung rong biển vào các món canh, mì hoặc nước dùng.
• Kết hợp nhiều nguyên liệu giàu Umami thay vì chỉ sử dụng một loại duy nhất.

Hy vọng qua bài viết trên, bạn đã hiểu rõ Umami là gì cũng như lý do vì sao đây được xem là vị cơ bản thứ 5 trong ẩm thực. Nếu yêu thích nấu ăn, bạn có thể bắt đầu tạo vị Umami ngay từ những nguyên liệu quen thuộc như rong biển, nấm hương, nước tương, tương miso hay nước hầm xương. Chỉ cần kết hợp đúng cách, bữa ăn hằng ngày sẽ trở nên hấp dẫn.

Bạn đang tìm kiếm những nguyên liệu hoặc gia vị giàu vị Umami để chế biến món ăn? Hãy tham khảo các sản phẩm tại TodayFoods

MUA NGAY TẠI ĐÂY